Bem Józef Zachariasz (14 III 1794-10 XII 1850)

Bem Józef Zachariasz (14 III 1794-10 XII 1850), generał. Urodzony w Tarnowie. Syn Andrzeja i Agnieszki z Gołuchowskich. Uczył się w Gimnazjum Akademickim w Krakowie. W 1809 roku zaciągnął się do armii Księstwa Warszawskiego jako żołnierz. W tymże roku skierowany został do Szkoły Artylerii i Inżynierów w Warszawie. W 1811 roku, jako podporucznik skierowany został do służby czynnej. Brał udział w kampanii 1812 roku. W latach 1815-26 służył w armii Królestwa Polskiego, wykładając jednocześnie w Zimowej Szkole Artylerii. Związany z Wolnomularstwem Narodowym i Towarzystwem Patriotycznym, aresztowany został w 1822 roku. Władze carskie skazały go na rok więzienia. Wyrok został złagodzony. W styczniu 1826 roku został zwolniony z armii na własną prośbę. Od lutego 1826 roku do marca 1831 roku przebywał na terenie Galicji, pracował tam jako dzierżawca i administrator ziemski. Brał udział w powstaniu listopadowym. Odznaczył się bohaterstwem w bitwach pod Iganiami i Ostrołęką jako dowódca artylerii konnej. 22 sierpnia 1831 roku został awansowany na stopień generała brygady, walczył w obronie Warszawy we wrześniu 1831 roku. Był kandydatem na naczelnego wodza powstania. Emigrant polityczny, związany z Hotelem Lambert księcia Adama Czartoryskiego. W 1833 roku próbował tworzyć oddziały armii polskie na terenie Belgii, w Egipcie i Portugalii. Bez powodzenia. Skompromitowany wycofał się z życia politycznego. Pracował w Polskich Towarzystwach Naukowych (Towarzystwo Politechniczne Polskie). Brał udział w Wiośnie Ludów 1848 roku, najpierw w Galicji, potem w Wiedniu. Dowodził obroną Wiednia w czasie trzeciego powstania wiedeńskiego w październiku 1848 roku. Po upadku tego powstania przedostał się na Węgry, gdzie dowodził armią powstańczą węgierską w Siedmiogrodzie. Następnie został mianowany naczelnym wodzem powstania węgierskiego. Został pokonany 9 sierpnia 1849 roku pod Temesvarem, przez wojska austriackie. Nie poddał się, umknął do Turcji, gdzie przyjął islam i jako Murat Pasza wstąpił do armii tureckiej. Dosłużył się w niej stopnia feldmarszałka. Osiadł w Aleppo na terenie Syrii, gdzie zmarł i tam też został pochowany. Prochy sprowadzono do Polski 30 czerwca 1929 roku i pochowano je na cmentarzu w Tarnowie. Odznaczony m.in. krzyżem kawalerskim Legii Honorowej, krzyżem Virtuti Militari.

Bibliografia:

Autor: Maciej Franz